Te zwierzęta nie potrzebowały tlenu do tego, by żyć

Pierwsze zwierzęta na Ziemi mogły całkiem dobrze obywać się bez tlenu – informuje „New Scientist”.

Te zwierzęta nie potrzebowały tlenu do tego, by żyć

Daniel Mills i jego koledzy z Uniwersytetu Południowej Danii w Odense zebrali gąbki z gatunku Halichondria panicea z nasyconych tlenem wód duńskiego fiordu. Trzymali je w akwarium, stopniowo zmniejszając poziom tlenu. Nawet przy zawartości tlenu 200 razy mniejszej od obecnego jego stężenia w atmosferze gąbki przeżyły aż do końca badań – przez 10 dni.

Jeśli dzisiejsze gąbki – przypominające pierwsze organizmy zwierzęce na Ziemi – mogą żyć niemal bez tlenu, prawdopodobnie były do tego zdolne również wczesne zwierzęta, spekulują naukowcy.

Przeczy to rozpowszechnionemu poglądowi, jakoby ewolucje spowalniał niedobór tlenu w pierwotnych morzach, zaś wspiera teorię, zgodnie z którą pierwsze zwierzęta mogły się przyczynić do podniesienia poziomu tlenu.

Odkrycie sugeruje, że to pojawienie się zwierząt mogło doprowadzić do powstania dzisiejszych, bogatych w tlen oceanów – a nie bogate w tlen oceany przyczyniły się do rozwoju życia zwierzęcego.

Jedną z przyczyn niskiej zawartości tlenu w praoceanach mogła być obecność mnóstwa martwych, gnijących mikroorganizmów. Zdaniem niektórych geologów wczesne zwierzęta – takie jak gąbki – żywiły się martwą materią organiczną, oczyszczając wodę. Poziom tlenu wzrastał, co umożliwiało wyewoluowanie bardziej złożonych zwierząt.

Jak twierdzi William Martin z uniwersytetu w Dusseldorfie, na słuszność tej teorii mogą wskazywać dane genetyczne. Choć najstarsze skamieniałości zwierząt pochodzą sprzed 600 milionów lat (gdy oceany obfitowały już w tlen), zwierzęce DNA jest na tyle różnorodne genetycznie, że najprostsze zwierzęta musiały się pojawić co najmniej 100 milionów lat wcześniej, gdy tlenu było znacznie mniej.

Co więcej mitochondria (dzięki którym komórki wytwarzają energię) u wielu mało zaawansowanych ewolucyjnie zwierząt przez długi czas są w stanie funkcjonować bez tlenu. Badania zachowania mitochondriów gąbek przy niskim poziomie tlenu powinny wyjaśnić, jak tym zwierzętom udaje się przeżyć.

PAP/pmw/jjj/